Z czego składa się przemysłowy magazyn energii 

Bateria 

W magazynach energii dla przemysłu stosuje się dziś niemal wyłącznie ogniwa litowo-żelazowo-fosforanowe, w skrócie LFP. Wybiera się je nie dlatego, że mają największą gęstość energii, tylko dlatego, że są stabilne termicznie i wytrzymują wiele tysięcy cykli ładowania. Ogniwa są łączone w moduły, a moduły w szafy bateryjne. Liczba cykli, którą warto brać do obliczeń, to ta z karty katalogowej konkretnego modelu, a nie uśredniona wartość z internetu, bo różnice między producentami są duże.

Układ nadzoru baterii (BMS) 

Układ nadzoru baterii, w skrócie BMS (Battery Management System), to elektronika, bez której bateria nie może pracować. Każdy moduł ma własną elektronikę, która mierzy napięcie, prąd i temperaturę ogniw i przekazuje te dane do sterownika nadrzędnego. Ten układ pilnuje, żeby żadne ogniwo nie zostało przeładowane ani nadmiernie rozładowane, wyrównuje napięcia między modułami i w razie wykrycia usterki odłącza wadliwy segment. W magazynach energii Dunext, które wdrażamy, ogniwa są chłodzone cieczą, a układ nadzoru utrzymuje różnicę temperatur między ogniwami do 4°C, w najnowszych modelach do 2,5°C. To ma bezpośrednie przełożenie na żywotność: ogniwa, które starzeją się równo, dłużej trzymają pojemność. 

 

magazyn energii

Falownik dwukierunkowy (PCS) 

Bateria gromadzi prąd stały, maszyny w zakładzie pracują na prądzie przemiennym. Między nimi stoi falownik dwukierunkowy, w dokumentacji nazywany PCS (Power Conversion System), który przy ładowaniu zamienia prąd przemienny z sieci lub z fotowoltaiki na stały, a przy rozładowaniu odwrotnie. Falownik synchronizuje się z siecią zakładu i to on realizuje polecenia sterownika: kiedy ładować, kiedy oddawać moc i ile. Od jakości falownika zależy sprawność całego układu, czyli to, ile energii ginie po drodze przy każdym cyklu. 

Sterownik nadrzędny (EMS) 

Nad baterią i falownikiem stoi sterownik nadrzędny, czyli EMS (Energy Management System). To on decyduje, kiedy magazyn energii ładuje się z fotowoltaiki lub z sieci, kiedy oddaje moc i ile jej zostawić w rezerwie. Odczytuje pobór zakładu, ceny w taryfie i produkcję PV, a użytkownik widzi to wszystko w aplikacji. W magazynach energii Dunext oprogramowanie i jego aktualizacje są w cenie systemu, bez abonamentu i bez opłat licencyjnych po roku. 

Jak magazyn energii współpracuje z fotowoltaiką 

Instalacja fotowoltaiczna w zakładzie produkuje najwięcej w południe, a zakład często zużywa najwięcej rano i po południu. Bez magazynu energii nadwyżka z południa idzie do sieci po cenie, która rzadko jest atrakcyjna. Z magazynem energii nadwyżka zostaje na miejscu i jest zużywana wtedy, gdy prąd z sieci jest najdroższy. 

W zakładach pracujących głównie w dzień sama fotowoltaika pokrywa zwykle mniej niż połowę własnego zużycia z produkcji PV, reszta wychodzi do sieci. Magazyn energii pozwala zatrzymać większość tej produkcji w zakładzie. Ile dokładnie, zależy od profilu zużycia i mocy instalacji, dlatego przed doborem pojemności liczymy to na rzeczywistych danych z licznika, a nie na wartościach typowych. 

Dodatkowy efekt to wygładzenie profilu mocy. Magazyn energii przejmuje wahania produkcji PV przy zmiennej pogodzie i ścina krótkie szczyty poboru, co odciąża stację transformatorową i ogranicza opłaty za moc umowną.

Co decyduje o bezpieczeństwie magazynu energii 

Bezpieczeństwo przemysłowego magazynu energii to nie jedna funkcja, tylko kilka warstw, które muszą działać niezależnie od siebie:

  •  chłodzenie cieczą, które utrzymuje ogniwa w zakresie temperatur zalecanym przez producenta również przy pełnym obciążeniu w lecie, 
  • układ nadzoru baterii, który odłącza moduł przy pierwszym odchyleniu napięcia lub temperatury, 
  • detekcja dymu i temperatury w każdej szafie oraz gaszenie wbudowane w każdą szufladę bateryjną, nie tylko w obudowę, 
  • zawór ciśnieniowy i wentylacja awaryjna, które odprowadzają gazy, zanim wzrośnie ciśnienie w obudowie, 
  • odporność ogniowa obudowy, która daje czas na reakcję straży pożarnej. 

W magazynach energii Dunext wszystkie te warstwy są w standardzie, a gaszenie jest wbudowane w każdą szufladę. Przy odbiorze sprawdzamy je razem z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, bo od jego uzgodnienia zależy lokalizacja magazynu energii na terenie zakładu. Warto też wiedzieć, że wymagania dla lokalizacji magazynów energii na zewnątrz budynków są obecnie regulowane osobnym rozporządzeniem, dlatego konsultację z rzeczoznawcą planujemy na początku projektu, a nie po zamówieniu sprzętu. 

Jak podłączyć magazyn energii do starszej automatyki zakładu 

To jest etap, na którym najczęściej rozjeżdżają się harmonogramy. Magazyn energii sam w sobie podłącza się prosto: szafa sprzęgająca, wpięcie do rozdzielnicy, zabezpieczenia. Trudniejsza jest wymiana danych z tym, co w zakładzie już pracuje. 

Starsze systemy nadrzędne (SCADA) i sterowniki maszyn (PLC) często nie mają otwartych protokołów komunikacji, takich jak Modbus TCP czy Profinet, albo mają je w wersji, której nowy falownik nie obsługuje. Wtedy potrzebna jest bramka konwertująca sygnały albo osobny licznik, z którego sterownik magazynu energii odczytuje moc pobieraną przez zakład. Drugi typowy problem to zabezpieczenia nadprądowe dobrane lata temu pod inny układ zasilania, które mogą reagować na szybkie zmiany mocy magazynu energii. 

Dlatego przed wpięciem sprawdzamy trzy rzeczy: z jakiego źródła sterownik magazynu energii będzie brał dane o poborze, czy istniejące zabezpieczenia są dobrane do nowego układu i czy zakład ma miejsce w rozdzielnicy na sprzęg. Odpowiedzi na te pytania ustala się na etapie projektu, na podstawie schematu jednokreskowego i pomiarów, a nie w dniu montażu.

Magazyn energii a zapady napięcia 

Przemysłowy magazyn energii może również podtrzymać wybrane odbiory przy krótkich zapadach napięcia, ale wymaga to konkretnej konfiguracji: falownika pracującego w trybie grid-forming, czyli samodzielnego tworzenia napięcia, zarezerwowanej części pojemności i wpięcia do właściwej sekcji rozdzielnicy. Ten temat, razem z metodą liczenia kosztu jednego zdarzenia, opisaliśmy osobno we wpisie Zapady napięcia w zakładzie produkcyjnym. 

Czy magazyn energii może pracować dla operatora sieci 

Odpowiednio skonfigurowany magazyn energii może świadczyć usługi dla operatora sieci i przynosić z tego dodatkowy przychód. W praktyce dotyczy to systemów o mocy liczonej w megawatach, wymaga osobnej umowy i sterownika przygotowanego pod te usługi. Dla typowego zakładu produkcyjnego to temat na późniejszy etap, gdy magazyn energii pracuje już na obniżeniu własnego rachunku. Nie obiecujemy tego przychodu w analizie opłacalności, dopóki nie ma go w umowie. 

Podsumowanie 

Przemysłowy magazyn energii to bateria, układ nadzoru i falownik dwukierunkowy, a jego wartość zależy od tego, jak został dobrany do profilu zużycia zakładu i jak wpięty w istniejącą instalację. Współpraca z fotowoltaiką i ścinanie szczytów poboru to codzienna praca systemu, bezpieczeństwo zapewnia kilka niezależnych warstw, a integracja ze starszą automatyką wymaga sprawdzenia przed montażem, nie po. Jeśli chcesz wiedzieć, jaki magazyn energii pasuje do twojego zakładu, napisz do nas. Zaczynamy od danych z twojego licznika, nie od oferty. Więcej o tym, co dostarczamy, znajdziesz na stronie magazyny energii dla firm. 

FAQ 

Z czego składa się przemysłowy magazyn energii? 

Z baterii zbudowanej z ogniw LFP połączonych w moduły, układu nadzoru baterii, który mierzy i wyrównuje parametry ogniw, oraz falownika dwukierunkowego, który zamienia prąd stały na przemienny i odwrotnie. Do tego dochodzą chłodzenie, zabezpieczenia przeciwpożarowe i szafa sprzęgająca z rozdzielnicą zakładu.

Jak BMS i falownik PCS współpracują w magazynie energii? 

BMS mierzy napięcie, prąd i temperaturę ogniw, wyrównuje moduły i odłącza wadliwy segment. Falownik PCS zamienia prąd stały z baterii na przemienny dla zakładu i odwrotnie oraz synchronizuje się z siecią. Oba układy wymieniają dane w sposób ciągły, a poleceniami steruje nadrzędny EMS.

Co to jest EMS w magazynie energii? 

EMS (Energy Management System) to sterownik nadrzędny, który decyduje o ładowaniu i rozładowaniu magazynu energii na podstawie poboru zakładu, produkcji PV i cen w taryfie. To od jego konfiguracji zależy, ile magazyn energii realnie zarabia. 

Czy magazyn energii może współpracować z fotowoltaiką w zakładzie? 

Tak. Magazyn energii przejmuje nadwyżkę produkcji z południa i oddaje ją wtedy, gdy zakład pobiera najwięcej lub gdy prąd z sieci jest najdroższy. Dzięki temu większość produkcji PV zostaje na miejscu zamiast trafiać do sieci po niskiej cenie. 

Jakie zabezpieczenia powinien mieć przemysłowy magazyn energii? 

Chłodzenie cieczą, układ nadzoru baterii odłączający wadliwy moduł, detekcję dymu i temperatury, gaszenie wbudowane w szafy bateryjne, wentylację awaryjną i odporność ogniową obudowy. Lokalizację magazynu energii uzgadnia się z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. 

Czy magazyn energii da się podłączyć do starej automatyki? 

Tak, ale wymaga to sprawdzenia przed montażem: czy SCADA lub sterowniki PLC mają protokół, który obsłuży falownik, skąd EMS będzie brał dane o poborze, czy istniejące zabezpieczenia są dobrane do nowego układu i czy w rozdzielnicy jest miejsce na sprzęg. Często potrzebna jest bramka konwertująca sygnały lub dodatkowy licznik. 

Czy przemysłowy magazyn energii chroni przed zapadami napięcia? 

Może, jeśli został do tego skonfigurowany: ma falownik zdolny do samodzielnego tworzenia napięcia, zarezerwowaną część pojemności i jest wpięty do sekcji zasilającej odbiory krytyczne. Szczegóły opisaliśmy w osobnym wpisie o zapadach napięcia w zakładzie produkcyjnym.